|
Bilimsel
çalışmada tekrarlanabilirliğin sağlanması ve buna dayalı olarak yapılan
çalışmanın diğer araştırmacılar tarafından değerlendirilebilmesi için
yöntembilimsel olarak değişkenlerin doğru ve açık biçimde ele alınması
gerekmektedir. Temel olarak sosyal bilimlerin konusu olan insan
davranışlarının yordanması, ilgili değişken sayısının çok fazla ve
değişkenler arasındaki ilişkinin de karmaşık olması nedeniyle değişken
seçiminin daha dikkatli yapılmasını ve araştırmalarda kullanılan
değişkenlerin açık biçimde ele alınmasını, işe vuruk tanımların daha net
yapılmasını gerektirmektedir. Bu araştırmanın amacı, ülkemizde sosyal bilim
alanlarındaki araştırmalarda yaygın olarak kullanılan “bazı değişkenler”
kavramının içeriğinin incelenmesi ve insan davranışlarının nedeni (bağımsız
değişken) olarak bir grup değişkeni ifade eden bu kavramın daha açık
tanımlanması ve yöntembilimsel yetersizliğin tartışmaya açılmasıdır. Bu
amaca yönelik olarak, başlığında “bazı değişkenler” terimi kullanılan
Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde hazırlanmış 57 yüksek lisans ve 20
doktora tezi, ulusal kongrelerde sunulmuş 61 bildiri ve ulusal hakemli
dergilerde yayımlanmış 17 makale olmak üzere toplam 155 araştırma
incelenmiştir. Bulgular, “bazı değişkenler” kategorisinde cinsiyet (%77) ve
yaş (%40) değişkenlerinin oldukça yaygın kullanıldığını gösterirken, her
araştırmanın konusuna göre tamamen o araştırmaya özgü olan değişkenlere de
rastlanmaktadır. Bunun yanında araştırma problemiyle ilişkili görünmeyen
ancak araştırmadaki bağımsız değişken sayısını artırmak amacıyla
kullanıldığı düşünülen birçok değişkenin de bu araştırmalar kapsamında ele
alındığı gözlenmiştir. Bulgular, bilimsel süreç açısından tartışılmıştır.
|
|
Scientific research requires that the variables should be defined
accurately and clearly in the methodological process to ensure
replicability and assessment by scientific community. The prediction of
human behavior generally is the general subject matter of behavioral
sciences. Because the number of variables that might affect the human
behavior are plentiful and the relationships between these variables are
complex, in the process of determining the relevant independent variables
the rationale behind human behaviors must be examined deliberately and the
operational definitions of such variables must be made carefully. The aim
of the present survey was to examine the content and context of the term
“some variables” which is commonly exerted in scholarly studies in Turkey,
to clarify the definition of “some variables” term as an independent factor
explaining human behavior, and discuss the methodological inefficacy. For
the presented aim, 57 master’s thesis and 20 doctoral dissertations from
the Turkish universities, 61 papers presented at the national congress and
17 articles from refereed journals (totally 155 studies) referenced with
the term “some variables” in their titles were examined. Results indicate
that while the gender (%77) and the age (%40) variables were generally
placed under the headings of some variables, every research created its own
original variables at the heading of some variables as well. Furthermore,
in some cases, it is observed that many irrelevant variables were also
incorporated to inflate the number of independent variables in these
studies. The results were discussed in relation with the scientific
methodology.
|
|
Bilim, sosyal bilim, bilimsel yöntem, bağımsız değişken.
|
|
Science, social
science, scientific methodology, independent variable.
|
Tam
Metin - PDF